تخمين پارامترهاي ژنتيکي وفنوتيپي صفت پشم گوسفندان نژاد مغاني

مهدي بايري يار 1، جليل شجاع غياث2، نصراله پيراني2، عباس رأفت2، صادق عليجاني2

1كارشناس ارشد ژنتيك واصلاح نژاد دام،2اعضاهيئت علمي گروه علوم دامي دانشگاه تبريز.

چکيده

به منظور تخمين پارامترهاي ژنتيکي صفت پشم از اطلاعات 1584رأس گوسفند که در طول 11 سال (1388-1378) در ايستگاه پرورش و اصلاح نژاد جعفرآباد مغان جمع آوري شده، استفاده گرديد. پس از تعيين اثرات ثابت و متغيرهاي همبسته معني دار روي صفات مورد نظر با استفاده از برنامه آماري SAS و با رويهGLM، پارامترهاي ژنتيكي وفنوتيپي با استفاده از روش حداکثر درستنمايي محدود شده و با3 مدل دام مختلف نرم افزار DFREML برآورد گرديد. مقدار لگاريتم درستنمايي (logL) براي هر3 مدل برآورد گرديده و مورد مقايسه واقع شد، مدل 3 بيشترين همگرايي را نشان داد که بعنوان مناسبترين مدل انتخاب گرديد. وراثت پذيري مستقيم براي مدل1، 2و 3 به ترتيب 27/0، 23/0و 2/0 برآورد گرديد. نتايج نشان داد وراثت پذيري صفت پشم ساليانه نسبتاً بالا وقابل توجه است كه اين امر امكان افزايش عملكرد وحصول پيشرفت ژنتيكي براي اين صفت را از طريق اعمال برنامه هاي به گزيني فراهم مي آورد.

واژه هاي کليدي: پارامتر ژنتيکي، پارامترفنوتيپي، پشم، گوسفند مغاني.

مقدمه

پشم گوسفند و اهميت آن در اقتصاد دامپروري به خصوص پشم گوسفندان نژاد پشمي آن قدر قابل توجه است که گاهي از صورت فرآورده هاي فرعي دام خارج شده، در زمره محصولات اصلي دام درمي­آيد. در بسياري از کشورهاي پيشرفته که صنايع ريسندگي در آن ها پيشرفت کرده است و احتياج آنان به محصول پشم روز به روز بيشتر مي شود، اهميت و اعتبار اين فرآورده از نظر تقويت بنيه مالي کشور و ازدياد ثروت ملي همپايه صنايع مهمي نظير استخراج نفت و يا معادني مانند طلا و غيره به شمار مي آيد. براي پيش بيني ارزش اصلاحي و محاسبه پيشرفت ژنتيکي حاصل از انجام برنامه هاي انتخاب تخمين پارامترهاي ژنتيكي ضروري است. اين تحقيق به منظور برآورد مؤلفه هاي واريانس وپارامترهاي ژنتيکي ومحيطي صفت پشم بيده يكسالگي براي يک دوره 11 ساله مورد مطالعه انجام گرديد.

مواد و روش ها

در اين پژوهش از رکورد پشم بيده يكسالگي گوسفندان مغاني که در ايستگاه پرورش و اصلاح نژاد جعفرآباد مغان واقع در 20کيلومتري بيله سوار مغان که در طي 11 سال (1388-1378) جمع آوري شده بود به منظور تخمين پارامترهاي ژنتيکي و محيطي استفاده شد. ابتدا داده هابراي اثر عواملي چون سال تولد، تيپ تولد، جنس بره وسن ميش با استفاده از برنامه SAS آزمون معني داري انجام شد. سپس اثر عوامل معني دار در مدل ژنتيکي قرار گرفتند. تخمين پارامترهاي ژنتيكي با استفاده از روش حداکثر درستنمايي محدود شده و مدل دام از نرم افزارDFREML (مير،2000) تخمين زده شدند.مدل آماري مورد استفاده به شرح زير است:

مدل (1) Y= Xb +Z1a+ e

مدل(2) Y= Xb+Z1a+Z2m+ e

مدل (3) Y= Xb+ Z1a+ Z2m+ Z3c+ e

در اين مدل ها، Y= بردار مشاهدات، b= بردار اثر عوامل ثابت(جنس بره، تيپ تولد، سن ميش و سال تولد)، a= بردار اثر ژنتيک افزايشي مستقيم ، m= بردار اثرژنتيك افزايشي مادري، c= بردار اثرات عوامل محيط دائمي مادري، X، Z1، Z2 و Z3 = ماتريس هايي هستند که رکورد ها را به ترتيب به اثر عوامل ثابت، ژنتيک افزايشي مستقيم، ژنتيك افزايشي مادري وواريانس محيط دائمي مادري ربط مي دهند (مير،1991).

نتايج و بحث

اطلاعات شجره اي، ميانگين، انحراف معيار وضريب تغييرات(‍ CV)صفات رشد در جدول 1 ارائه شده است. مقادير نسبتاً بالا ‍CV در صفت مورد مطالعه نشان دهنده پراکندگي نسبي بالاي داده هاي رکوردبرداري، براي صفت مي باشد. واريانس ژنتيکي، محيطي، فنوتيپي، وراثت پذيري مستقيم(a2h)، مادري(m2h)، نسبت واريانس محيط دائمي مادري به واريانس فنوتيپي(2pe) براي صفت مورد مطالعه برآوردگرديد که در جدول2 ارائه شده است. نتايج حاصل از logL نشان مي دهد كه اثر ژنتيك افزايشي مادري و اثر واريانس محيط دائمي مادري بر اين صفت معني دار است وتفكيك ژنتيك افزايشي مادري و واريانس محيط دائمي مادري از واريانس ژنتيك افزايشي مستقيم باعث افزايش معني دار logL مي شود براين اساس مدل 3 نسبت به مدل هاي 1و2 از نظر آماري براي برآورد ضريب وراثت پذيري وزن بيده يكسالگي ارجح مي باشد نتايج حاصل از تجزيه و تحليل داده نشان داد که وراثت پذيري مستقيم صفت وزن بيده يكسالگي براي اين مدل (مدل 3)، (01/0±)2/0 مي باشد. اگرچه مقادير وراثت پذيري مستقيم صفت مورد بررسي در دامنه گزارش ساير محققين نظير براش وهمكاران(1992)، سينگ وكوشواها(1995) و يزدي وهمکاران(1997) قرار دارداما از مقادير گزارش شده توسط كاردلينووهمكاران(1994)وتوكلي(1377) پايين تر بود. پايين بودن مقادير وراثت پذيري مستقيم مطالعه حاضر نسبت به نتايج پژوهشهاي فوق ممکن است بعلت متفاوت بودن حجم داده ها و تعداد گله مورد بررسي و همچنين وارد کردن اثرژنتيك افزايشي مادري واثر محيط دائمي مادري در مدل باشد. نتايج حاصل از تخمين پارامترهاي ژنتيکي وفنوتيپي نشان مي دهد که گنجاندن اثرات تصادفي ژنتيک افزايشي، مادري ومحيط دائمي مادري نقش مهمي در تخمين دقيق پارامترهاي ژنتيکي دارند.

جدول 1- آمار توصيفي صفت وزن بيده يكسالگي

جدول2- تخمين پارامترهاي ژنتيكي صفت پشم با مدل هاي مختلف

منابع

1-توكلي، منوچهر.1377.بررسي عوامل ژنتيكي ومحيطي مؤثر بر صفات اقتصادي گوسفند بلوچي. پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشكده كشاورزي، دانشگاه تبريز.

2- Brash, L.D., Fogarty, N. M., Gilmour,A. R. and Luff, A. F.1992. Genetic parameters for liveweight and ultrasonic fat depth in Australian meat and dual- purpose sheep breeds. Aust. J. Agric-Res.43:831-841.

3- Cardellino, R. C. and Siewerdt, F.1994.Genetic parameters for wool production traits in Corridale sheep. Production ovina.7:47-56.

4- Meyer,K.1991. Estimating variance and covariance for multi variate animal models by restricted maximum likelihood.J.Genet.Sel.Evol.23:67-83.

5- Meyer, K.2000. DFREML, user notes. Ver3. Armidle. Nsw.

6- Singh, G. and Kushwaha, B. P.1995. Estimates of genetic and phenotypic parameters of bodyweights and greasy fleece weights of Baharat Merino sheep. Indian Journal of Small Ruminants. 1:5-11.

7-Yazdi, M.H., Eftekhar shahroudi, F., Hegazi, M. and Liljedahi, L.E.1997. Environmental effects on growth traits and fleece weights in Balouchi sheep. J. Anim. Breed. Genet.114:140-142.

Estimation of genetic and phenotypic parameters of Yearling fleece weight in Moghani sheep breed.

Abstract: Data of 1584 head of sheep which during 11 years(1999-2009) collected in Jafar abad sheep breeding Research Station were used estimating variance component and genetic parameters of Yearling fleece weight. After determination of fixed effects and significant correlated variable on studied traits by statistic program SAS and GLM proc, components of variance were evaluated by using REML method and animal model in three state of DFREML soft ware. logL and selected as a suitable model. Direct heritability of Yearling feece weight for 1, 2 and 3 model were0.27, 0.23 and 0.2 respectively. Result show that heritability of yearling fleece weight is relatively high and considerable that it causes probability performance increase and improving genetic for this trait by using selection programs.

Key words: Genetic parameters, Moghani sheep, Phenotypic parameters, yearling fleece weight.